Comedeiro de aves no Carballo (Sanxenxo)

Emilio Martínez Sabarís

Saúdos. Imos comentar catro cousas sobre o comedeiro que teño feito na miña finca, como se pode ver na fotografía anterior, trátase simplemente de votar no chan varios tipos de sementes.

Detalle das sementes.

Trátase de mistura para canarios (alpiste, cañamón, sementes de liño e nabiza etc.) e pipas pequenas. Ainda que as que se ven son brancas e negras son millores as que son totalmente negras e pequenas, que son as que se empregan para sacar o aceite de tornasol moito mais caras e escasas.

grupo de Carduelis spinus no comedeiro

Logo de votar as sementes quédanos agardar a que as aves descubran o alimento e se acostumen a acudir ó comedeiro.

Durante a época invernal, certas especies de aves como os frinxílidos forman grupos numerosos polo que non é difícil que acudan en gran cantidade de aves a comer. Este feito facilita a captura destas aves para o seu anelamento e estudo. Podemos ver na fotografía anterior unha rede xaponesa disposta mesmo enriba do comedeiro, ainda que xa hai algunhas capturadas na rede o resto do grupo síguese alimentando tranquilamente.
Esta rede permite que as visitas sexan a intervalos, pola contra as aves son máis vulnerables a ataques de predadores ou inclemencias meteorolóxicas, recoméndase non descoidarse.

Amósase agora outro tipo de trampa empregada: a rede de tiro. Ao contrario da anterior nesta hai que estar pediente continuamente para facer as capturas. Pola contra, pode quedar fixa e permanentemente lista para tirar cando queiramos sen preocuparnos. Permite boas capturas, como exemplo dicir que na fotografía que se mostra capturáronse 46 aves dunha tirada.

Femia adulta de C. spinus

As especies de aves que acuden a comer son variadas; pero sen dúbida, neste comedeiro as estrelas son os Úbalos (C. spinus).

Macho adulto de C. spinus coas tonalidades amarelas con cores vivos.

A extendida dun macho adulto de C. spinus, podemos ver que non hai variación de coloración nos diferentes grupos de plumas.

A extendida dun macho non adulto de C.spinus despois de facela muda parcial postxuvenil.

Nesta especie as aves adultas despois de críar fan unha muda completa de tódalas plumas que teñen. Pola contra, as aves xuvenís fan unha muda parcial, mudan as plumas do corpo e parte das plumas de voo. Podemos ver na fotografía anterior o contraste de cor dentro dos mesmos grupos de plumas, cos tonos amarelos máis escuros (plumas mudadas) e outros mais claros (plumas de polo non mudadas).

Ademáis de datos biométricos, condición física, etc., estánse recollendo datos da extensión da muda de grandes coberteras das ás de aves non adultas.

Detalle dun macho non adulto de C. spinus no que se distinguen os contrastes nos tons amarelos.

Fixándose ben non resulta difícil distinguir no campo as aves adultas das xuvenís.

C. spinus con anela de remite de Suiza.

No noso país, os C. spinus son principalmente invernantes e ainda que nas zonas máis norteñas crien algunhas parellas, a orixe das aves que aparecen en Galicia non se coñece ben, con poucos datos de recuperacións. 

Neste comedeiro xa se anelaron mais de 900 C. spinus recuperando 3 aves con anelas de remite estranxeiro (2 de Suiza e 1 da República Checa). 

Ainda que o comedeiro está a funcionar dende o ano 2006 non tódolos anos apareceron C. spinus. 

Amósanse a continuación datos de anelamentos por anos e recapturas desta especie aneladas no comedeiro en anos anteriores.

ANO  ANELAMENTOS   RECUPERACIÓNS

2006        350 aves                                

2007            0 aves

2008        295 aves      17  (Anelados no 2006)

2009            0 aves        1  (Anelado no 2008)

2010          70 aves        1  (Anelado no 2008)

2011*      218 aves*      3* (1 Anelado no 2008 e 2 no 2010)

* Ata a data actual

Femia de Serinus serinus. Esta especie é a segunda en número de capturas no comedeiro.

Macho de Carduelis cannabina outro visitante anual.

Macho de Emberiza cirlus, ainda que en pequeno número sempre está presente.

Macho de Turdus merula outro visitante diario ó comedeiro.

Turdus iliacus visitante invernal ó comedeiro ainda que en pequeno número.

Garrulus glandarius outro visitante común xunto con outras especies máis como Erithacus rubecula, Prunella modularis, Parus major etc.

Accipiter nissus macho.

Aconcentración de aves atrae ós predadores xa son 2 os exemplares de A.nissus capturados no comedeiro.

Detalle das patas de A.nissus no que se aprecian as enormes e afiadas garras.

Polinización de plantas por paseriformes nas Rías Baixas

Emilio Martínez Sabarís

Nestas datas, nalgúns lugares de Galicia como no Carballo (Concello de Sanxenxo), son moitos os eucaliptos Eucaliptus globulus que están florecendo. Na imaxe superior podemos ver unha rama con flores en diferentes etapas, ainda pechadas, abertas e xa maduras.

Detalle de flores de Eucaliptus globulus en plena floración

Díptero recollendo polen e polinizando unha flor

Cando falamos de polinización o primeiro que nos ven á testa son os insectos, xa que nas nosas latitudes poden ser os maiores polinizadores. Pouco sabemos doutros seres que puderan facer esta función como os morcegos ou aves.

Insecto chuchando nectar nunha flor de eucalipto

Tras anos de observación, estamos a ver que son miles as aves que no outono ou inverno se alimentan nas flores dos eucaliptos ou outras plantas. O que non temos claro ainda é do que se alimentan realmente: ¿Van a capturar insectos que chuchan nectar?  ¿Fan o mesmo que os insectos ou ambalas dúas cousas?

Parus caeruleus

Si se recollen aves para anelamento perto dunha zona onde os eucaliptos estén en floración, é moi doado darse conta de cales son as especies que adoitan a alimentarse nestas plantas.

Un dos grupos de aves que practican esta especialización son os páridos, como o Parus caeruleus da imaxe superior, no que se lle aprecia unha tonalidade amarelenta na parte anterior da testa, son restos de polen.

Aegithalos caudatus

Na fotografía anterior podemos ver a outro párido con restos de polen, neste caso, a diferencia do anterior vemos que a carga de polen é moi superior incluso afectándolle ó anel ocular, seguramente xa hai días que esta ave se está a alimentar nas flores.

Regulus ignicapillus

Co paso dos días, o polen vaise acumulando de tal xeito que incluso a apariencia das aves pode verse afectada hasta o caso de ter dudas na identificación dalgunhas especies como no caso da fotografía anterior.

Macho de Sylvia atricapilla

Outro grupo que frecuenta as flores de eucalipto nestas datas son os Sylvidos. Neste caso, as Sylvia atricapilla que aproveitan este recurso nas súas migracións cara terras máis sureñas.

Phylloscopus collybita

Unha das aves que mais vemos que explota este recurso son os Phylloscopus collybita. Por estas datas, a totalidade dos exemplares capturados mostran acúmulos de polen, podería ser que dependan deste recurso para repoñer forzas durante as súas migracións, hai que lembrar que estamos a falar dunha especie alóctona moi perxudicial.

Non sabemos si antes de ter eucaliptos estas especies explotaban outros recursos nas nosas terras, ou si é unha adaptación moi recente, o que si temos claro é que as aves poden adaptarse.

Macho de Carduelis spinus

Outras especies que se alimentan nas flores dos eucaliptos son por exemplo os Carduelis carduelis xa que se teñen visto algúns exemplares con restos de polen. Ainda que non se confirmou que era do que se alimentaban.

No mes de febreiro comezan a florecer os Salix sp. e hai un frinxílido que se alimenta nestas flores: o Verderolo Carduelis spinus. Na fotografía anterior podemos ver a un macho desta especie con acumulos de polen.

Sylvia atricapilla

Co paso do tempo, a cantidade de polen acumulada é tanta que non deixa traspirar a pel polo que hai mortandade de texido. Os acúmulos de polen rematan caindo, esto dalle ás aves un aspecto característico, podémolo ver na fotografía anterior e na que está a seguir.

Phylloscopus collybita

Mostras de polen recollidas en aves capturadas para anelamento

Estamos a recoller mostras de polen dalgunhas aves, estas mostras pódense empregar para realizar algún estudo sobre as especies de aves que se alimentan en flores, analizando o polen poderíase ver queéespecies de plantas son as que utilizan as aves para alimentarse, en qué épocas etc.

Neste caso en particular podemos falar de que esta adaptación nas nosas terras está a contribuir dalgún xeito na propagación dunha especie alóctona moi perigosa.

Moralexa: As aves alíanse coas papeleiras .